Các cấp độ sạch trong phòng sạch

Cấp độ sạch trong phòng sạch được xác định dựa trên mật độ hạt bụi tồn tại trong không khí, từ đó quyết định mức độ kiểm soát môi trường cho từng loại sản xuất.

Việc lựa chọn đúng cấp độ ngay từ đầu ảnh hưởng trực tiếp đến thiết kế hệ thống, khả năng kiểm định và chi phí vận hành về sau, đặc biệt khi triển khai thi công phòng sạch cho các ngành có yêu cầu nghiêm ngặt.

CẤP ĐỘ SẠCH ĐƯỢC PHÂN LOẠI NHƯ THẾ NÀO?

Phòng sạch hiện nay chủ yếu được phân loại theo tiêu chuẩn ISO 14644-1, là một trong những tiêu chuẩn phòng sạch phổ biến, dựa trên số lượng hạt bụi có kích thước nhất định trong một mét khối không khí.

Mỗi cấp độ ISO tương ứng với một giới hạn kiểm soát riêng, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến thiết kế hệ thống lọc khí, lưu lượng gió, áp suất phòng và vật liệu sử dụng.

Cấp độ sạch là cơ sở để xây dựng toàn bộ hệ thống kỹ thuật trong phòng sạch, từ tiêu chuẩn này các yêu cầu về HVAC, bố trí không gian và quy trình vận hành sẽ được xác định đồng bộ..

BẢNG PHÂN LOẠI CẤP ĐỘ PHÒNG SẠCH THEO ISO 14644

Bảng dưới đây thể hiện giới hạn số lượng hạt bụi ≥ 0.5 µm trong không khí theo từng cấp độ ISO:

Bảng này là cơ sở quan trọng để xác định cấp độ sạch phù hợp với từng mục đích sử dụng, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí và phương án thi công.

SỰ KHÁC BIỆT GIỮA CÁC CẤP ĐỘ SẠCH NẰM Ở ĐÂU?

Sự khác biệt giữa các cấp độ sạch không chỉ nằm ở số lượng hạt bụi, mà còn thể hiện ở mức độ kiểm soát toàn diện của môi trường.

Ở các cấp độ cao, hệ thống không chỉ lọc sạch không khí mà còn phải duy trì dòng chảy ổn định, tránh tạo vùng xoáy gây tích tụ bụi. Điều này yêu cầu thiết kế luồng khí chính xác, thường là dạng dòng chảy tầng.

Ngoài ra, quy trình vận hành cũng khác nhau. Với cấp độ cao, nhân sự phải tuân thủ quy trình nghiêm ngặt như mặc đồ bảo hộ, đi qua airlock, kiểm soát ra vào và vệ sinh định kỳ theo tiêu chuẩn.

Ở cấp độ thấp hơn, yêu cầu này được nới lỏng, tập trung vào kiểm soát môi trường chung thay vì từng chi tiết nhỏ.

Sự khác biệt này giải thích vì sao chi phí đầu tư và vận hành tăng mạnh khi nâng cấp cấp độ sạch, không chỉ do thiết bị mà còn do quy trình và nhân lực đi kèm.

MỖI NGÀNH CẦN CẤP ĐỘ SẠCH KHÁC NHAU RA SAO?

Không có một tiêu chuẩn chung cho tất cả các ngành, vì mỗi loại sản phẩm có mức độ nhạy cảm khác nhau với môi trường.

Trong ngành điện tử và bán dẫn, chỉ một hạt bụi nhỏ cũng có thể làm hỏng vi mạch, vì vậy các phòng sạch thường yêu cầu từ ISO 1 đến ISO 4 với mức kiểm soát cực kỳ nghiêm ngặt.

Ngành dược phẩm và y tế tập trung vào kiểm soát vi sinh, do đó thường sử dụng từ ISO 5 đến ISO 7 kết hợp với các tiêu chuẩn GMP để đảm bảo an toàn cho sản phẩm và người sử dụng.

Trong khi đó, thực phẩm và mỹ phẩm ưu tiên sự cân bằng giữa an toàn và chi phí, phổ biến ở mức ISO 7–8, đủ để đảm bảo vệ sinh mà không làm tăng chi phí vận hành quá cao.h

Bạn có thể xem chi tiết từng trường hợp trong bài những ngành cần thi công phòng sạch

CÓ PHẢI CẤP ĐỘ SẠCH CÀNG CAO CÀNG TỐT?

Đây là nhầm lẫn rất phổ biến khi bắt đầu tìm hiểu về phòng sạch.

Việc lựa chọn cấp độ cao hơn nhu cầu thực tế sẽ làm tăng đáng kể chi phí đầu tư ban đầu, từ hệ thống lọc, thiết bị cho đến vật liệu xây dựng. Đồng thời, chi phí vận hành cũng tăng theo do tiêu thụ điện năng và yêu cầu bảo trì cao hơn.

Ngược lại, nếu chọn cấp độ thấp hơn yêu cầu, phòng sạch có thể không đạt kiểm định, buộc phải cải tạo lại, dẫn đến chi phí phát sinh lớn hơn nhiều so với đầu tư đúng ngay từ đầu.

Vì vậy, lựa chọn cấp độ không phải là chọn mức cao nhất, mà là chọn mức phù hợp nhất với sản phẩm và quy trình sản xuất. Đây cũng là bước quan trọng trước khi tiến hành thi công phòng sạch.

Nếu chưa xác định được, bạn nên tham khảo thêm bài cách lựa chọn cấp độ phòng sạch phù hợp

KHI NÀO CẦN XÁC ĐỊNH CẤP ĐỘ SẠCH TRONG DỰ ÁN?

Cấp độ sạch cần được xác định ngay từ giai đoạn đầu của dự án, trước khi bắt đầu thiết kế kỹ thuật.

Khi cấp độ đã được xác định rõ, toàn bộ hệ thống sẽ được xây dựng đồng bộ, từ lựa chọn vật liệu panel, thiết kế HVAC cho đến bố trí không gian và quy trình vận hành.

Nếu thay đổi cấp độ ở giai đoạn sau, gần như toàn bộ hệ thống phải điều chỉnh lại, gây ảnh hưởng lớn đến tiến độ và chi phí.

Đây cũng là lý do nhiều doanh nghiệp lựa chọn làm việc với đơn vị có kinh nghiệm ngay từ đầu để tránh sai lệch trong quá trình triển khai.