Quy trình thi công phòng sạch bệnh viện, phòng mổ vô trùng

Phòng mổ bệnh viện là khu vực thực hiện các can thiệp ngoại khoa trực tiếp lên cơ thể bệnh nhân, mọi yếu tố môi trường như vi sinh, áp suất và hướng lưu chuyển của không khí phải được kiểm soát chặt chẽ.

Sau đây là quy trình thi công mà Tấn Nghĩa đã đúc kết sau khi thi công nhiều dự án phòng sạch cho đối tác bệnh viện, phòng mổ tại các tỉnh Đồng Nai, Tp. Hồ Chí Minh, Tây Ninh,...

KHẢO SÁT VÀ PHÂN VÙNG CHỨC NĂNG TRONG PHÒNG MỔ BỆNH VIỆN

Quy trình thi công phòng sạch bắt đầu từ việc khảo sát thực tế và xác định rõ từng khu vực trong phòng mổ.

Một phòng mổ bệnh viện đạt chuẩn Bộ Y tế luôn được chia thành nhiều khu vực riêng biệt như khu phẫu thuật chính, khu rửa tay, khu chuẩn bị, khu đệm và hành lang kết nối. Mỗi khu vực này có mức độ kiểm soát vô trùng khác nhau và phải được thiết lập ngay từ đầu.

Nếu phân vùng không chính xác, không khí từ khu vực có mức kiểm soát thấp hơn sẽ di chuyển vào khu vực phẫu thuật. Điều này làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn trong quá trình mổ và ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả điều trị.

THIẾT KẾ PHÒNG MỔ ÁP LỰC DƯƠNG VÀ HƯỚNG DÒNG KHÍ

Sau khi phân vùng, hệ thống áp suất và dòng khí được thiết kế để bảo vệ khu vực phẫu thuật.

Phòng mổ áp lực dương giúp đảm bảo không khí chỉ di chuyển từ trong phòng ra ngoài, không cho không khí bên ngoài xâm nhập vào khu vực mổ.

Không khí sạch được cấp từ trần xuống đúng vị trí bàn mổ, sau đó được hút ra ở các vị trí thấp hơn. Nếu thiết kế sai vị trí cấp hoặc hút gió, luồng khí sẽ không đi qua khu vực cần làm sạch, khiến môi trường không đạt yêu cầu vô trùng.

Cách triển khai từng bước của hệ thống này trong thực tế có thể tham khảo chi tiết hơn trong bài quy trình xây dựng phòng sạch tiêu chuẩn để hiểu rõ mối liên kết giữa thiết kế và thi công.

Ngoài ra, việc kiểm soát áp suất và lưu lượng gió phụ thuộc trực tiếp vào cấu hình hệ thống xử lý không khí ( HVAC, AHU ).

THI CÔNG KẾT CẤU PHÒNG MỔ ĐẢM BẢO ĐỘ KÍN VÀ KIỂM SOÁT VI SINH

Sau khi hoàn tất thiết kế, việc thi công kết cấu phòng mổ được triển khai theo từng bước nhằm đảm bảo không gian đủ kín để duy trì áp suất và hạn chế vi sinh xâm nhập.

Trước hết, hệ khung xương được lắp đặt và cân chỉnh theo đúng cao độ và kích thước đã thiết kế. Đây là bước nền tảng vì nếu khung bị lệch, toàn bộ panel lắp sau đó sẽ không khít, tạo khe hở ngay từ đầu.

Tiếp theo, các tấm panel tường và trần được lắp ghép theo thứ tự từ ngoài vào trong. Trong quá trình lắp, từng mối nối được kiểm tra độ khít và xử lý bằng keo hoặc vật liệu chuyên dụng để đảm bảo không lọt khí. Các vị trí góc không để góc vuông sắc mà được xử lý bo cong hoặc dùng phụ kiện chuyên dụng để tránh tích tụ bụi và giúp vệ sinh dễ dàng hơn.

Đối với sàn phòng mổ, bề mặt được xử lý phẳng và phủ vật liệu hoàn thiện như epoxy hoặc vinyl. Trước khi hoàn thiện, các điểm tiếp giáp giữa sàn và tường được xử lý liền mạch để không tạo khe hở. Sau khi hoàn thiện, toàn bộ bề mặt được kiểm tra lại để đảm bảo không có vị trí bong, nứt hoặc hở mép.

Sau khi hoàn tất phần bao che, tiến hành kiểm tra độ kín bằng cách chạy thử hệ thống áp suất. Nếu áp suất không đạt hoặc bị tụt, cần rà soát lại toàn bộ các mối nối, vị trí cửa và các điểm xuyên tường để xử lý triệt để trước khi chuyển sang các hạng mục tiếp theo.

LẮP ĐẶT THIẾT BỊ TRONG PHÒNG MỔ BỆNH VIỆN THEO THIẾT KẾ

Trước khi lắp đặt, toàn bộ vị trí của đèn mổ, hộp cấp khí y tế, cửa kín khí và các thiết bị âm tường đã được định vị sẵn trên bản vẽ và triển khai ra thực tế bằng hệ khung hoặc điểm chờ kỹ thuật. Các vị trí này được kiểm tra lại kích thước, cao độ và khoảng cách so với bàn mổ để đảm bảo đúng tiêu chuẩn sử dụng.

Khi lắp đặt, thiết bị được cố định trực tiếp vào hệ khung đã gia cường bên trong panel hoặc trần, không bắt trực tiếp lên bề mặt hoàn thiện. Đối với các vị trí xuyên tường hoặc trần như hộp khí, tủ âm tường, khu vực tiếp giáp được xử lý kín bằng vật liệu chuyên dụng để không tạo khe hở.

Sau khi lắp xong từng thiết bị, tiến hành kiểm tra lại độ kín tại các vị trí vừa thi công bằng cách quan sát trực tiếp và kiểm tra rò rỉ không khí. Nếu phát hiện khe hở, phải xử lý lại ngay trước khi chuyển sang hạng mục tiếp theo.

Cách triển khai này giúp toàn bộ hệ thống thiết bị được tích hợp vào phòng mổ mà không phá vỡ kết cấu, đồng thời đảm bảo áp suất và môi trường bên trong luôn được duy trì ổn định.

KIỂM TRA VẬN HÀNH VÀ ĐẢM BẢO THÔNG SỐ PHÒNG MỔ

Trước hết, hệ thống HVAC được chạy thử liên tục để ổn định áp suất và lưu lượng gió. Sau đó tiến hành đo chênh lệch áp suất giữa phòng mổ và các khu vực xung quanh bằng thiết bị đo chuyên dụng. Kết quả cần duy trì trong khoảng thiết kế, thường từ +10 đến +20 Pa.

Tiếp theo, hướng dòng khí được kiểm tra bằng phương pháp tạo khói. Khói được đưa vào khu vực cấp khí phía trên bàn mổ để quan sát đường di chuyển. Dòng khí phải đi thẳng từ trên xuống khu vực phẫu thuật và thoát ra đúng vị trí hút, không được xoáy ngược hoặc lan sang khu vực khác.

Song song đó, lưu lượng gió và số lần thay đổi không khí trong phòng được đo bằng thiết bị đo vận tốc gió tại các miệng cấp và hút. Kết quả phải đạt đủ số lần trao đổi không khí theo thiết kế, thường từ 20–25 lần mỗi giờ.

Sau khi ổn định dòng khí, tiến hành đo độ sạch không khí bằng máy đếm hạt. Việc đo được thực hiện tại nhiều vị trí trong phòng mổ, đặc biệt là khu vực bàn mổ. Kết quả phải nằm trong giới hạn cho phép theo cấp độ sạch đã thiết kế.

Cuối cùng, toàn bộ hệ thống được kiểm tra lại trong điều kiện vận hành giả lập, bao gồm mở cửa, có người di chuyển và thiết bị hoạt động. Mục tiêu là đảm bảo các thông số vẫn giữ ổn định, không bị dao động khi có tác động thực tế.

Chỉ khi tất cả các bước kiểm tra này đạt yêu cầu, phòng mổ mới đủ điều kiện đưa vào sử dụng.

SAI SÓT KHI THI CÔNG PHÒNG MỔ VÀ CÁCH XỬ LÝ

Một số phòng mổ không đạt chuẩn không phải do thiếu thiết bị mà do sai từ cách triển khai ban đầu.

Thiết kế áp suất không đúng khiến không khí di chuyển sai hướng. Khi đó cần điều chỉnh lại chênh lệch áp suất và kiểm tra lại toàn bộ hệ thống cấp – hút gió để đảm bảo đúng nguyên lý phòng mổ áp lực dương.

Bố trí miệng gió không hợp lý làm luồng khí không đi qua khu vực bàn mổ. Giải pháp là thiết kế lại vị trí cấp và hút khí để đảm bảo dòng khí đi đúng hướng từ trên xuống khu vực phẫu thuật.

Thi công không kín khiến áp suất không ổn định. Khi đó cần kiểm tra lại toàn bộ mối nối, xử lý lại các vị trí rò rỉ để đảm bảo hệ thống hoạt động đúng thiết kế.

LỰA CHỌN PHƯƠNG ÁN THI CÔNG PHÙ HỢP CHO PHÒNG MỔ BỆNH VIỆN

Hiện nay, các bệnh viện và cơ sở y tế có hai hướng lựa chọn: triển khai theo từng hạng mục riêng lẻ hoặc thi công trọn gói.

Với phương án tách rời, từng phần như thiết kế, hệ thống không khí, thi công kết cấu và lắp đặt thiết bị sẽ do các đơn vị khác nhau thực hiện. Cách làm này có thể giúp linh hoạt trong việc lựa chọn nhà cung cấp, nhưng lại tiềm ẩn rủi ro khi các hạng mục không đồng bộ.

Rủi ro có thể là bản vẽ thiết kế có thể không khớp với thực tế thi công, hoặc hệ thống HVAC không được cấu hình đúng theo không gian đã hoàn thiện. Khi xảy ra sai lệch, việc điều chỉnh thường phải can thiệp lại nhiều phần cùng lúc, kéo theo chi phí và thời gian tăng đáng kể.

Ngược lại, phương án triển khai đồng bộ theo hướng thi công hoàn thiện trọn gói giúp toàn bộ hệ thống được xây dựng theo một logic xuyên suốt từ đầu. Từ việc xác định áp suất phòng mổ, bố trí dòng khí qua khu vực bàn mổ cho đến xử lý độ kín của kết cấu, tất cả đều được tính toán trong cùng một phương án.

Điều này giúp hạn chế tối đa tình trạng lệch pha giữa thiết kế và thi công vốn là nguyên nhân phổ biến khiến phòng mổ không đạt chuẩn sau khi hoàn thiện.

Không chỉ dừng ở việc đạt kiểm định ban đầu, phương án đồng bộ còn giúp hệ thống vận hành ổn định hơn trong thời gian dài.

Khi các thông số như áp suất, lưu lượng gió và độ sạch đã được tính toán đồng nhất ngay từ đầu, phòng mổ sẽ ít gặp tình trạng dao động môi trường trong quá trình sử dụng, đặc biệt là trong các ca phẫu thuật kéo dài.